ธุรกิจมีกำไร ทำไมถึงขาดสภาพคล่อง

ถาม : ธุรกิจของผมก็มีกำไรอย่างสม่ำเสมอ ทำไมถึงขาดสภาพคล่องได้ล่ะครับ

ตอบ : กำไรที่บึนทึกตามบัญชี เป็นเกณฑ์สิทธิ ไม่ใช่เกณฑ์เงินสดครับ ดังนั้นกิจการที่มีกำไรจึงอาจขาดสภาพคล่องได้

ตัวอย่าง  สมมติว่าบริษัท กขคง จำกัด มีงบกำไรขาดทุน ปีที่ 2 ดังนี้

รายได้จากการขาย                       100 ล้านบาท
ต้นทุนขาย                                     70 ล้านบาท
ค่าใช้จ่ายในการบริหาร                    20 ล้านบาท
กำไรก่อนหักภาษี                           10  ล้านบาท
ภาษี                                               3  ล้านบาท
กำไรสุทธิ                                        7 ล้านบาท

หากดูจากผลการดำเนินงานข้างต้นจะเห็นว่ากิจการมีกำไร แต่เป็นกำไรตามเกณฑ์สิทธิ ดังนั้นหากต้องการดูสภาพคล่อง หรือสภาพเงินสด ต้องปรับตัวเลขใหม่โดยใช้สูตรดังนี้

รายได้จากการขาย เปลี่ยนเป็น เงินสดรับจากการขาย โดยใช้สูตรนี้

เงินสดรับจากการขาย = รายได้จากการขาย + ลูกหนี้การค้าต้นงวด – ลูกหนี้การค้าปลายงวด

ต้นทุนขาย เปลี่ยนเป็น เงินสดจ่ายค่าสินค้า โดยใช้สูตรนี้

เงินสดจ่ายค่าสินค้า =  ซื้อ + เจ้าหนี้การค้าต้นงวด – เจ้าหนี้การค้าปลายงวด

ซื้อ = ต้นทุนขาย – สินค้าคงเหลือต้นงวด + สินค้าคงเหลือปลายงวด

ค่าใช้จ่าย เปลี่ยนเป็น เงินสดจ่ายค่าใช้จ่าย โดยใช้สูตรนี้

เงินสดจ่ายค่าใช้จ่าย = ค่าใช้จ่าย + ค่าใช้จ่ายค้างจ่ายต้นงวด – ค่าใช้จ่ายค้างจ่ายปลายงวด – ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้าต้นงวด + ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้าปลายงวด

สมมติว่าบริษัท กขคง จำกัด มีงบดุลส่วนสินทรัพย์ปีที่ 1 และปีที่ 2 ดังนี้
      
 หน่วย : ล้านบาท
                                           ปีที่ 1   ปีที่ 2
เงินสด                                     10     10
ลูกหนี้การค้า                            20     40
สินค้าคงเหลือ                          30     60

รวมสินทรัพย์หมุนเวียน              60   110
รวมสินทรัพย์ถาวร                     40     40
รวมสินทรัพย์                          100    150

เจ้าหนี้ปีที่ 1 เท่ากับ 10 ล้านบาท ปีที่ 2 เท่ากับ 20 ล้านบาท
 ไม่มีค่าใช้จ่ายค้างจ่าย และค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้าของปีที่ 1 และ ปีที่ 2

จากงบดุลข้างต้นเราสามารถปรับงบกำไรขาดทุน เป็นงบกำไรขาดทุนแบบเกณฑ์เงินสดดังนี้

 เงินสดรับจากการขาย = 100 + 20 – 40 =  80 

 เงินสดจ่ายค่าสินค้า = 70 – 30 + 60 + 10 – 20 = 90

เมื่อไม่มีค่าใช้จ่ายค้างจ่ายและจ่ายล่วงหน้า จะทำให้ เงินสดจ่ายค่าใช้จ่าย เท่ากับ ค่าใช้จ่าย
ดังนั้นงบกำไรขาดทุนแบบเกณฑ์เงินสดของปีที่ 2 จึงมีรายละเอียดดังนี้

เงินสดรับจากการขาย         80 ล้านบาท

เงินสดจ่ายค่าสินค้า           -90 ล้านบาท

ค่าใช้จ่ายในการบริหาร       -20 ล้านบาท

เงินสดก่อนหักภาษี            -30  ล้านบาท

เงินสดจ่ายภาษี                   -3  ล้านบาท

เงินสดหลังหักภาษี             -33 ล้านบาท
(เครื่องหมายลบแสดงถึง เงินสดจ่าย)

สรุปได้ว่า กิจการมีกำไรที่เป็นเกณฑ์สิทธิ 7 ล้านบาท แต่เมื่อปรับเป็นเกณฑ์เงินสดกิจการขาดเงินสดถึง 33 ล้านบาท ซึ่งกรณีนี้หากกิจการไม่มีเงินสดคงเหลือต้นงวด 33 ล้านบาท กิจการจะขาดสภาพคล่องทันที